گروههای بررسی
گروههای بررسی با هدف بررسی آثاری كه در طول یك سال برای كودكان و نوجوانان به چاپ میرسد، فعالیت میكنند. این گروهها از یك سو بهترین آثار سال را انتخاب و فهرستی از كتابهای مناسب را تهیه میكنند و از سوی دیگر گزارش سالیانه از وضعیت ادبیات كودكان و نوجوانان ارائه میدهد. دستاوردهای گروه در خدمت پدیدآورندگان و ناشران و كارشناسان قرار میگیرد تا موجب رشد كمی و كیفی آثار شود.پیشینه تشكیل گروههای بررسی به سال ۱۳۴۳ و اولین تقسیم كار موضوعی در شورای كتاب كودك بر میگردد. در آن سال چهار گروه اصلی تحت عنوان كتابخانه، ترویج كتاب، باشگاه كتاب و نشریات آغاز به كار كردند. یكی از اهداف گروههای ترویج و باشگاه كتاب، معرفی كتابهای مناسب به كودكان و نوجوانان بوده است. با پیشرفت كار، ضرورت تشكیل یك گروه مستقل برای بررسی آثار كاملا حس میشود و سرانجام در سال ۱۳۴۴ هیئت مدیره مصمم میشود كه گروههای بررسی را نیز به گروههای كاری بیافزاید. در ابتدا بررسی كتابها براساس ردههای سنی انجام میشد (پیش از دبستان، سالهای اول دبستان، سالهای آخر دبستان، دوره راهنمایی و دبیرستان). به تدریج تغییرات زیادی در ارائه فهرست كتابهای مناسب رخ میدهد و پس از برگزاری دو كارگاه در شهریور ۱۳۶۲ و ۱۳۶۳ بحث تعیین ملاكهای ارزشیابی كودكان و نوجوانان مطرح میشود و آن را در گزارش شورای كتاب كودك/ آذر و اسفند۱۳۶۳) به چاپ میرساند. سپس در سالهای ۷۲ـ۷۱ گروههای بررسی براساس نوع آثار، (داستان ـ تالیف، داستان ـ ترجمه، شعر، غیرداستان، تصویر، دستنوشتهها و آثار كودكان و نوجوانان) به كار خود ادامه میدهند. در آن سال با افزایش تعداد كتابها در حوزه خواندنیها شورا دو فهرست به نامهای فهرست كتابهای خوب (ادبی) و فهرست خواندنیهای مناسب تهیه كرد. ولی در سال ۱۳۷۴ گروههای بررسی تنها یك فهرست از كتابهای توصیه شده برای كودكان و نوجوانان را ارائه دادند كه هدف آنها تاكید بیشتر بر كیفیت ادبی و هنری آثار بود.
در سال ۱۳۷۷ فهرست كتابهای مناسب در دو بخش ادبی و اطلاعاتی ارائه شد و از سال ۱۳۸۱ فهرست شورا در دو بخش ادبیات خوب و متوسط ارزشگذاری شد.
هریك از گروهها فعالیتهای مطالعاتی ـ پژوهشی را نیز در برنامه خود میگنجاند تا هر چه بیشتر هماهنگ با سیر تحول ادبیات كودكان ایران پیش رود و در فعالیتهای پدیدآورندگان و ناشران تاثیر گذار باشد.
گروههای بررسی زیر نظر شورای اجرایی گروههای بررسی فعالیت میكنند.
گروههای بررسی با كارگاه آشنایی با ادبیات كودكان و نوجوانان ارتباط مستمر دارد و نیازهای انسانی خود را از این طریق تامین میكند. بدین ترتیب كه هر یك از اعضایی كه كارگاه آشنایی با ادبیات كودكان و نوجوانان شورا را گذرانده باشد میتواند وارد یكی از گروههای بررسی شود و فعالیت خود را در گروه آغاز كند. منابع مورد استفاده اعضاء از طریق كتابخانه تحقیقاتی تامین میشود.
هم اكنون بیش از صد كارشناس در دوازده گروه بررسی در شورای كتاب كودك فعالیت میكنند. گروههایی كه به عنوان زیرمجموعه گروه بررسی درشورای كتاب كودك فعالیت میكنند عبارتنداز:
۱- داستان ـ تالیفهر یك از گروهها به طور مستقل به برگزاری جلسات و بررسی آثار میپردازند و نتیجه آن به طور ماهانه در جلسه شورای اجرایی گروههای بررسی ارائه میگردد.
۲- داستان ـ ترجمه
۳- تصویر
۴- شعر
۵- غیرداستان
- دین - دانش اجتماعی و زندگینامه - علوم تجربی - هنر، بازی و سرگرمی۶- كتابهای كلیات (مرجع)
۷- نشریات
۸- آثار و دستنوشتههای كودكان و نوجوانان
۹- آثار و دستنوشتههای بزرگسالان
۱۰- نقد
۱۱- ادبیات گذر
۱۲- پژوهش كتابخانهای
شورای اجرایی گروههای بررسی
شورای اجرایی گروههای بررسی به منظور برنامهریزی و رسیدگی به امور جاری و فعالیتهای دراز مدت گروههای بررسی در سال ۱۳۸۱ شروع به كار كرد.در سالهای ۷۹-۷۸، گروههای بررسی شورا خواستار تغییراتی در ساختار نظام مدیریتی خویش شدند. بدین سبب هیات مدیره مصمم شد تا كارگاهی تحت عنوان ”در جستجوی آینده“ به مدت دو روز در شهریور ۱۳۸۰ برگزار كند.
در این كارگاه كه با حضور تعداد زیادی از اعضا برگزار شد برخی از مهمترین برنامهریزیهای دراز مدت شورا با نظر جمع به تصویب رسید. تولد شورای اجرایی، تبلور خرد جمعی دركارگاه “درجستجوی آینده” بود. فعالیتهای این گروه تا پایان سال ۱۳۸۲ عبارت است از:
۱- اصلاح شیوه نامههای گروههای بررسی و ارائه آن به هیئت مدیرهشورای اجرایی دارای پنج عضو اصلی و دو عضو علی البدل است. تركیب اعضای شورا بدین ترتیب است : یك عضو منتخب هیئت مدیره، سه عضو منتخب از میان اعضاء گروههای بررسی، سرپرست كتابخانه تحقیقاتی یا نماینده وی، و دو عضو علی البدل از میان اعضای رسمی گروههای بررسی. اعضای شورا به مدت دو سال از سوی اعضای رسمی عضو گروههای بررسی انتخاب میشوند.
۲- تهیه طرح گزارش سالانه برای سالهای ۸۱ و ۸۲
۳- برگزاری ”كارگاه پژوهش“
۴- برگزاری جلسات مشترك با هماهنگ كنندگان گروههای بررسی
خانم فاطمه مرتضاییفر هماهنگ كننده شورای اجرایی گروههای بررسی است .
