ايران در ادبيات كودك و نوجوان
“كودكان و نوجوانان اين سرزمين را ياري دهيم تا با بالهاي فرهنگ خود پرواز گيرند”مسعود ناصري
كارشناس ارشد رشته روانشناسي و آموزش كودكان استثنايي
سردبير فصلنامه شوراي كتاب كودك
كارشناس و پژوهشگر ادبيات كودك و نوجوان
مدير مسئول موسسه هنر و ادبيات كودكان مهر
مشاور گروه كودك و نوجوان دفتر پژوهشهاي فرهنگي
شوراي كتاب كودك از بدو تاسيس به رشد ادبيات ملي كودكان و نوجوانان به ويژه آثار مربوط به ايران و هويت ايراني توجه داشته است. اما در سال 1380 اقدام به تهيه كتابشناسي ايران در ادبيات كودكان و نوجوانان نمود و با برپايي سلسله همايشهايي در اين زمينه در تهران و ديگر شهرستانها، جامعه را با اين پرسش روبرو ساخت كه آيا كودكان و نوجوانان ايراني از طريق كتاب سرزمين و فرهنگ خود را ميشناسند؟
شوراي كتاب كودك بر اين باور است كه كودك ايراني نيازمند شناسنامه فرهنگي خود است و بايد پديد آورندگان، ناشران، كتابداران و كليه علاقهمنداني كه به كودكان اين سرزمين ميانديشند، را در برابر اين پرسش قرار داد كه نسل جوان ما چگونه ميتواند سرزمين خود را بشناسد؟ چرا كه بدون شناخت آن نميتواند به آن مهر بورزد و اگر نتواند به آن دل ببندد، نخواهد توانست ثروتهاي آن را حفظ كند و در جهت گسترش و تحول آنها بكوشد. متاسفانه آموزش رسمي و رسانههاي ديگر كمتر به اين زمينه اساسي يعني تلاش در جهت شناساندن خود فرهنگي به كودكان و نوجوانان توجه داشتهاند.
شوراي كتاب كودك پس از تهيه كتابشناسي ايران در ادبيات كودك، آن را مورد بررسي و تحليل قرار داد. نتايج بررسيها نشان ميدهد كه تنها 600 كتاب در فاصله سالهاي 1341 ـ 1383 براي كودكان و نوجوانان منتشر شدهاند كه به طور مستقيم به ايران پرداختهاند. اين كتابها در زمينههاي موضوعي زير طبقهبندي و تحليل شدند : كتابهاي مرجع، دين، فرهنگ عامه، علوم طبيعي و تكنولوژي، هنر و معماري، ادبيات كلاسيك، ادبيات انقلاب جنگ، داستانهايي از مناطق مختلف ايران، جغرافيا و تاريخ .
نتايج اين پژوهش نشان ميدهد كه كتابهاي اندكي وجود دارند كه كودكان را با علم و ادب و هنر اين سرزمين آشنا كنند. بديهي است كه كودكان و نوجوانان ما اگر با سرزمين و هويت ملي خود آشنا نباشند، قادر نخواهند بود در گفتگوي با خود به كودكان سرزمينهاي ديگر نقشي اساسي ايفا كنند. پس تلاش جدي كليه پديدآورندگان و ناشران در عرصه توليد و نشر آثار با كيفيت مطلوب براي كودكان و نوجوانان در زمينه موضوعي مرتبط با ايران را ميطلبد.
